Lễ hội Việt - Nhật 2016
08:47 AM | 01/03/2016 113
  • BIẾN ĐỔI KHÍ HẬU ẢNH HƯỞNG NẶNG NỀ ĐẾN NÔNG NGHIỆP ĐBSCL


    Sản xuất nông nghiệp đóng góp 20% GDP và 20% doanh thu xuất khẩu của Việt Nam; tuy nhiên, do tác động của biến đổi khí hậu (BĐKH), mỗi năm, ngành này mất đi 250 triệu USD (chiếm tỷ lệ 1 – 1,5% GDP cả nước). Do ĐBSCL là một trong những vùng nông nghiệp chính của cả nước nên BĐKH còn làm cho nhiều doanh nghiệp bị thu hẹp sản xuất, trực tiếp ảnh hưởng đến thu nhập và sinh kế của không ít hộ gia đình.


    Thông tin cảnh báo trên được bà Trần Thu Hà, Chuyên viên cao cấp của OXFAM Việt Nam đưa ra tại Hội thảo Đánh giá nhanh tác động của BĐKH lên chuỗi ngành hàng lúa gạo và cây ăn trái tại ĐBSCL do OXFAM phối hợp cùng VCCI Cần Thơ tổ chức ngày 19/02/2016. Theo bà Trần Thu Hà, các hiện tượng thời tiết cực đoan như hạn hán, lũ lụt, mưa bất thường, nước biển dâng đang không ngừng gia tăng tại ĐBSCL do tác động của BĐKH. Những hiện tượng thời tiết cực đoan này gây xói mòn đất sản suất và làm ảnh hưởng đến nguồn nước, hệ quả là sản lượng cũng như chất lượng ngành nông nghiệp trong vùng sụt giảm đáng kể.


    Còn theo nội dung một báo cáo được công bố trước đây của Ngân hàng Thế giới, diện tích tự nhiên của ĐBSCL vào khoảng 40,5 nghìn km2, dân số hơn 17,5 triệu người và hiện là một trong những vùng sản xuất lúa gạo trọng điểm, đóng góp quan trọng vào an ninh lương thực của Việt Nam và thế giới. Tuy nhiên, theo kịch bản biến đổi khí hậu trong thời gian tới, nếu BĐKH làm mực nước biển dâng lên 01 mét thì sẽ có hơn 40% diện tích toàn vùng bị ngập. Nếu xâm nhập mặn vào 100 mét thì gần 02 triệu hecta đất sản xuất lúa (trên tổng số hơn 04 triệu hecta hiện tại) bị ảnh hưởng. Điều này tác động nghiêm trọng đến hoạt động sản xuất kinh doanh của nông dân và doanh nghiệp đồng bằng.
    Nhiều nhà khoa học cũng đã cảnh báo, khả năng hiện tượng El Nino giai đoạn 2014 – 2016 sẽ là kỳ El Nino kéo dài và khắc nghiệt nhất trong hơn 60 năm qua. Do tác động của đợt El Nino này, mưa và dòng chảy các con sông tại ĐBSCL đều thiếu hụt so với trung bình nhiều năm trước đó từ 20 – 50%, khiến cho nước tưới và nhiễm mặn trở thành vấn đề lớn, tác động tiêu cực cho ngành nông nghiệp toàn vùng.


    Viện Khoa học Thủy lợi Miền Nam cũng đưa ra dự báo năm 2016 là năm có mặn xâm nhập sớm, sâu và khả năng kéo dài đến hết mùa khô nếu không có mưa. Các vùng cách biển 25 – 45km, từ cuối tháng 02 trở đi nguồn nước ngọt giảm mạnh và gần như không có khả năng lấy nước ngọt từ cửa sông, gây ra tình trạng thiếu nước cho sản xuất và sinh hoạt.


    Có thể thấy rõ tình trạng xâm nhập mặn đã xảy ra ở nhiều địa phương trong vùng như Bến Tre, Cà Mau, Sóc Trăng, Hậu Giang, Trà Vinh, An Giang... Ở một số nơi, nước mặn đã xâm nhập từ 40 - 50km vào sâu trong nội đồng. Độ mặn cũng cao hơn những năm trước khiến cho hàng chục nghìn héc ta lúa, hoa màu, cây ăn quả của người dân bị thiệt hại.


    Theo các tài liệu khoa học, khi độ mặn vượt quá 1 phần ngàn, nguồn nước đã không thể sử dụng được cho sinh hoạt, nếu vượt quá 4 phần ngàn, cây cối không sinh trưởng được và chết. Trên thực tế, có thời điểm ở một số địa phương của ĐBSCL, độ mặn đo được đã tăng trên 4 phần ngàn, thậm chí có nơi cao tới 20 phần ngàn.


    Theo thông tin vừa cập nhật, tỉnh Bến Tre đã công bố tình trạng thiên tai do xâm nhập mặn. Hiện độ mặn 4‰ đã xâm nhập sâu vào đất liền cách cửa sông từ 40 - 50 km, ranh mặn 1‰ đã xâm nhập sâu cách cửa sông khoảng 75 km (Cổng thông tin điện tử Sở NNPTNT Bến Tre).


    Ở thời điểm hiện tại, nhiều nông hộ và doanh nghiệp đã bắt đầu nhận thấy tác động rõ rệt của BĐKH lên hoạt động sản xuất, kinh doanh của họ. Ông Nguyễn Thành Nên, một hộ sản xuất lúa tại huyện Châu Phú, tỉnh An Giang cho biết: “Trước mắt, chúng tôi thấy kênh mương cạn kiệt nước khiến cho việc sản xuất trở nên quá bấp bênh. Mới tháng một mà nước đã cạn như vầy rồi, trong khi trước đây phải tới tháng tư, tháng năm là cao điểm mùa khô mới gặp tình trạng này. Cứ kéo dài như vầy sẽ ảnh hưởng tới đời sống nông dân chúng tôi”. Để thích ứng với tác động tiêu cực của BĐKH, ông Nên cho biết đã trồng xen canh cây mè thay vì làm lúa 03 vụ mỗi năm do “mè chỉ cần đến 1/10 lượng nước dành cho trồng lúa”.


    Còn đại diện Công ty CP Hồng Minh Nhật (một doanh nghiệp lâu năm trong ngành lúa gạo) cho biết: “Thời tiết tiêu cực, thiếu nước khiến chất lượng và sản lượng gạo giảm rõ rệt (chất lượng giảm 15%, sản lượng giảm khoảng 20%). Đồng thời, chi phí vận chuyển, tạm trữ tăng lên khoảng 5 – 10% dẫn đến lợi nhuận cũng giảm”.


    Để giảm thiểu rủi ro do BĐKH, các chuyên gia cho rằng doanh nghiệp và các hộ sản xuất cần nhanh chóng bố trí lại lịch thời vụ phù hợp với diễn biến thời tiết, trồng xen canh một số loại cây trồng cần ít nước tưới. Về phía các Bộ, ngành, cần tích cực tuyên truyền, phổ biến thông tin về biến đổi khí hậu để bà con nông dân chủ động phòng tránh; song song đó, các cơ quan chuyên môn cũng nên tập trung thực hiện kế hoạch phòng, chống hạn, mặn như xây dựng hệ thống thủy lợi, nạo vét kênh mương, khai thông dòng chảy… Trước mắt, ngành nông nghiệp các tỉnh ĐBSCL có thể triển khai các biện pháp khẩn cấp bao gồm bơm nước để giảm mặn cho các khu vực đã bị mặn xâm nhập, tận dụng hệ thống cống sẵn có kết hợp với đắp đập tạm thời để ngăn mặn xâm nhập.


    Vừa qua, Bộ Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn đã phê duyệt dự án đầu tư xây dựng hệ thống thủy lợi Bắc Bến Tre với tổng mức đầu tư trên 5.590 tỷ đồng từ nguồn vốn vay chính phủ Nhật Bản. Công trình dự kiến hoàn thành vào năm 2021 và nằm trong quy hoạch thủy lợi ĐBSCL giai đoạn 2012 – 2020 định hướng 2050 nhằm ứng phó với biến đổi khí hậu, bảo vệ đất nông nghiệp cho các tỉnh ven biển của đồng bằng.



    Thực hiện: Lạc Long

Chia sẻ qua:
Gian Hàng